İletişimISSN:e-ISSN: 3108-4877
Yazar GirişiHakem GirişiYeni Üyelik
TürkçeEnglish
AnasayfaHAKKINDAAMAÇ VE KAPSAMYAZARLAR İÇİN REHBERMakale GönderSon SayıArşivİletişim

Çin Halk Cumhuriyeti Eğitim Sistemi

Ahmet Mert FİDELİ

  • Ahmet Mert FİDELİ: Milli Eğitim Bakanlığı
  •  Yıl : 2025
  •  Cilt : 2
  •  Sayı : 2
  •  Sayfa : 151-171
Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC), tarih boyunca dünya medeniyetine yön vermiş köklü bir geçmişe sahip bir ülkedir. Siyasi, ekonomik ve kültürel anlamda küresel bir güç olan ülke yalnızca bölgesel değil, aynı zamanda uluslararası ilişkilerde de kritik bir rol üstlenmektedir. Dünyadaki en büyük ikinci ekonomiye sahip olan ülkenin eğitim sisteminin kökleri antik dönemden günümüze uzanmaktadır. Çin eğitiminin gelişimi ve özellikleri, Çin eğitim kültürünün kökeni ve oluşumu, Han Hanedanlığı dönemi eğitimi, Tang dönemi eğitim sistemi, Song, Ming ve Qing dönemlerinde eğitim ve Konfuçyüsçü eğitim ve 1840’tan sonra yeni eğitim modeli ve batının eğitime etkisi olmak üzere beş dönemde açıklanabilir. Okulların yapılanması ise okul öncesi, ilköğretim, ortaöğretim, üst ortaöğretim (genel ve mesleki liseler) ve yüksek öğretim şeklinde yapılanmaktadır. Günümüzde zorunlu eğitimin finansmanına merkez ve eyalet hükümetlerinin katkısı olmakla birlikte belediye ve bölge yönetimleri hala en önemli konumda bulunmakta, yükseköğretimde ise büyük ölçüde merkez ve eyalet hükümetleri sorumludur. Çin’in kuruluşunun başlangıcında, öğretmen yetiştirme, büyük ölçüde Avrupa etkisi altında kalmıştır. Daha sonraları ise, Çinli eğitim bilimciler Sovyetler Birliği’nin öğretmen yetiştirme sistemini de incelemiş ve sonrasında daha bağımsız hizmet öncesi ve hizmet içi öğretmen eğitimi sistemleri oluşturmuştur. 2021 yılında 13. Ulusal Halk Kongresi tarafından onaylanan 14. Beş Yıllık Plan ve 2035 Vizyonu Çin’in 2035 yılına kadar uzun vadeli kalkınma planını sunmaktadır. Eğitim sektöründe, yüksek kaliteli bir eğitim sistemini güçlendirmeyi hedeflemektedir. Çin Halk Cumhuriyeti'nin, kapsamlı tarihsel birikimi ve kalkınma vizyonuyla küresel düzeyde önemli bir aktör olmaya devam etmektedir. Eğitim ve bilim odaklı stratejik adımları, Çin’in gelecekteki rolünü güçlendirecek ve hem bölgesel hem de uluslararası alanda sürdürülebilir bir liderlik sergilemesine olanak sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Atıf yapmak için : Fideli, A. M. (2025). Çin Halk Cumhuriyeti eğitim sistemi. UPUES Journal, 2(2), 151-171.

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Upues Journal
2025, Cilt2, Sayı2
E-ISSN: 3108-4877
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Abe, H. (1987). Borrowing from Japan: China’s first modern educational system. R. Hayhoe & M. Bastid (Ed.), China’s education and the industrialized world içinde (s. 57-80). Ontario Institute for Studies in Education.
  2. Bakioğlu, A. & Özcan, M. (2014). Çin (Şanghay) eğitim sistemi. A. Bakioğlu (Ed.) Karşılaştırmalı Eğitim Yönetimi içinde (s.1-42). Nobel Yayıncılık.
  3. Chang, C. (1955). The Chinese Gentry: studies on their role in nineteenth century Chinese society. University of Washington Press.
  4. Cheng, L. (2010). The history of examinations: Why, how, what and whom to select? L. Cheng, & A. Curtis (Ed.) English language assessment and the Chinese learner içinde (s. 13-26). Routledge.
  5. CIA (2025, 17 Eylül). People and Society. 28 Eylül 2025 tarihinde https://www.cia.gov/lib- rary/publications/the-world-factbook/geos/ch.html adresinden edinilmiştir.
  6. Coşkun, B., & Çelikten, M. (2020). Çin Halk Cumhuriyeti eğitim sistemi. OPUS International Journal of Society Researches, 15(24), 2982-3011.
  7. Creel, H. G. (1970). The origins of statecraft in China. University of Chicago Press.
  8. Ding, Y. S. (2022, 12 Ocak). 99 % of elementary and middle schools have provided after-school services since the implementation of the “Double Reduction” policy. Guoqing. http://guoqing.china.com.cn/2022-01/12/content_77984361.htm
  9. Elman, B. A. (2000). A cultural history of civil examinations in Late Imperial China. University of California Press.
  10. Feng, Z. ve Jia, X. (2024). Education in China: An introduction. L. Niancai, F. Zhuolin & W. Qi (Ed.) Education in China and the world içinde (s. 1-46). Shanghai Jiao Tong University Press.
  11. Gökenç Gülez, S. (2023). Modern Çin eğitiminde geleneksel izler: Konfuçyüsçü eğitimin yeniden canlanması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32(1), 313-327.
  12. He, Y. (2023). Chinese education and its historical root. Lecture Notes in Education Psychology and Public Media, 24(11), 234-241.
  13. Higgins, L. T., & Zheng, M. (2002). An introduction to Chinese psychology − Its historical roots until the present day. The Journal of Psychology, 136(2), 225–239.
  14. Hu, C. T. (1984). The historical background: Examinations and controls in pre-modern China. Comparative Education, 20(1), 7–26.
  15. Huang, F. T. (2017). What is the world-class undergraduate education. Journal of Higher Education, 08, 1–9.
  16. Huong, L. T., McCarty, M. & Tauson, M. (2010). Institutional and fiscal arrangements for primary and junior secondary education in China. Education sector planning and management policy series policy research report: Summary version. UNESCO Bangkok Education Policy and Reform Unit.
  17. Jing, T., Chung, E. & Gregory, M. (2022). Vocational education in China: Its history, roles, challenges and the way forward. Journal of Cognitive Sciences and Human Development, 3(8), 112-121.
  18. Kong, M. & Chen, J. (2024). Elementary education in China. L. Niancai, F. Zhuolin & W. Qi (Ed.) Education in China and the World içinde (s. 47-88). Shanghai Jiao Tong University Press.
  19. Körkem Akçay, C. (2023). Çin eğitim sistemi ve Hukou Sistemi’nin eğitime etkileri. F. E. Ceylan & G. Varoğlu (Ed.). Doğu Asya çalışmaları içinde. (s.1-15). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Yayınları.
  20. Lai, C. T. (1970). A scholar in imperial China. Kelly & Walsh.
  21. Leung F.K.S., Wong A.S.C. & Leung C.C.Y. (2015). Overview of education system in Hong Kong. 11 Ocak 2025 tarihinde https://timssandpirls.bc.edu/timss2015/encyclopedia/countries/hong-kong-sar/ adresinden edinilmiştir.
  22. Li, H. (1997). Minguo jiaoyushi: The history of education through the Republic of China. Shanghai Education Press
  23. Liu, L. & diğerleri (2024). Undergraduate education (Benke) in China. L. Niancai, F. Zhuolin ve W. Qi (Ed.) Education in China and the world içinde (s. 187-230). Shanghai Jiao Tong University Press.
  24. M, Y. (2024). Secondary education (middle school) in China. L. Niancai, F. Zhuolin & W. Qi (Ed.) Education in China and the world içinde (s. 89-128). Shanghai Jiao Tong University Press.
  25. Ma, K. (2023). Comparison of preschool education between China and the United States. S. Yakob & diğerleri (Ed.) Proceedings of the 2023 7th International Seminar on Education, Management and Social Sciences (ISEMSS 2023) içinde (s. 496-504). Atlantis Press.
  26. MEB Teftiş Kurulu Başkanlığı (2002). Çin Halk Cumhuriyeti. 9 Ocak 2025 tarihinde https://tkb.meb.gov.tr/yayinlar/Çin%20Eğitim%20Sistemi.pdf adresinden edinilmiştir.
  27. Miyazaki, I. (1976). China’s examination hell: The civil service examinations of imperial China. Yale University Press.
  28. MoE (2011). Teachers law of the people’s Republic of China. 11.01.2025 tarihinde http://old.moe.gov.cn/publicfiles/business/htmlfiles/moe/moe_2803/20 0907/49852.html adresinden edinilmiştir.
  29. MoE (2021). Educational statistics yearbook of China 2020. China Statistics.
  30. MoE (2022). Course standard of labor education of compulsory education. 8 Ocak 2025 tarihinde http://www.moe.gov.cn/srcsite/A26/s8001/202204/W020220420582367012450.pdf adresinden edinilmiştir.
  31. MoE (2022b). Notice of Ministry of Education and seven governmental organizations on printing and distributing the plans on strengthening teaching forces for basic education. 8 Ocak 2025 tarihinde http://www.moe.gov.cn/srcsite/A10/s7034/202204/t20220413_616644.html adresinden edinilmiştir.
  32. MoE (t.y.) Departments. 30 Aralık 2025 tarihinde http://en.moe.gov.cn/About_the_Ministry/Departments/201506/t20150626_191300.html adresinden edinilmiştir.
  33. National People’s Congress (2018). Compulsory education law of the People’s Republic of China. 7 Ocak 2025 tarihinde https://flk.npc.gov.cn/detail2.html?ZmY4MDgwODE2ZjEzNWY0NjAxNmYyMTBlZmNjYjE3Yjk%3D adresinden edinilmiştir.
  34. National People’s Congress. (2021). The 14th Five-Year Plan for economic and social development and vision 2035 of the People’s Republic of China. 12 Ocak 2025 tarihinde https://www.ndrc.gov.cn/xxgk/zcfb/ghwb/202103/t20210323_1270124.html?code=&state=123 adresinden edinilmiştir.
  35. NBC. (2021). China statistical yearbook 2020. China Statistics Press.
  36. NBS (2023). Statistical monitoring report of China National Program for child development (2021-2030) in 2021. 4 Ocak 2025 tarihinde https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202305/t20230508_1939253.html adresinden edinilmiştir.
  37. NCEE (2015). Hong Kong: Teacher and Principal Quality. 11 Ocak 2025 tarihinde http://www.ncee.org/programs-affiliates/center-on- international education benchmarking/top-performing- countries/hong kong-overview/ adresinden edinilmiştir.
  38. O'Sullivan, B. & Cheng, L. (2022). Lessons from the Chinese imperial examination system. Language Testing in Asia, 11(12), 1-20. https://doi.org/10.1186/s40468-022-00201-5
  39. OECD (2015). Education at a glance 2015: OECD indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/eag-2015-en.
  40. OECD (2016). Education in China: A snapshot. https://www.oecd.org/china/Education-in-China-a-snapshot.pdf
  41. OECD (2018). Education at a glance 2018: OECD indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/eag-2018-en.
  42. Pei, G. (2015). Risen from chaos: The development of modern education in China, 1905-1948. The London School of Economics and Political Science. Press.
  43. Richardson, M. & diğerleri (2020). Trends in international mathematics and science study (TIMSS) 2019: National report for England. Department for Education: London, UK.
  44. T.C. Dışişleri Bakanlığı (2025). Çin Halk Cumhuriyeti'nin siyasi görünümü. 5 Ocak 2025 tarihinde https://www.mfa.gov.tr/cin-halk-cumhuriyeti-siyasi-gorunumu.tr.mfa adresinden edinilmiştir.
  45. Tanrısevdi, F., & Kıral, B. (2018). Çin ve Türk eğitim sisteminin karşılaştırılması. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 5(3), 223-240.
  46. The Economist Intelligence Unit (2025). China. 5 Ocak 2025 tarihinde http://co- untry.eiu.com/china adresinden edinilmiştir.
  47. The State Council of the People's Republic of China (2023, 29 Mart). Geography. 30 Aralık 2024 tarihinde http://english.gov.cn/archive/chinaabc/ adresinden edinilmiştir.
  48. Trading Economics (2025). Çin-kişi başına düşen GSYİH. 6 Ocak 2025 tarihinde https://tr.tradingeconomics.com/china/gdp-per-capita adresinden edinilmiştir.
  49. Twitchett, D. (2008). The Cambridge history of China, Vol III Sui and Tang China. Cambridge University Press.
  50. UNESCO (2011). World data on education. Geneva: UNESCO/International Bureau of Education.
  51. von Davier, M. & diğerleri (2024). TIMSS 2023 international results in mathematics and science. Boston College, TIMSS and PIRLS International Study Center.
  52. Wang, F. (1994). Minguoshi dang’an ziliao huibian - Jiaoyu (The collection of archive material for Republic of China Education). Phoenix Publishing House.
  53. World Bank (2025). Government expenditure on education, total (% of GDP). 11 Ocak 2025 tarihinde https://data.worldbank.org/indicator/SE.XPD.TOTL.GD.ZS?end=2023&start=1970&view=chart adresinden edinilmiştir.
  54. World Religion Database (2025).China. 6 Ocak 205 tarihinde https://www.worldreligiondatabase.org adresinden edinilmiştir.
  55. Worldometer (2025). China population. 5 Ocak 2025 tarihinde https://www.worldometers.info/world-population/china-population/ adresinden edinilmiştir.
  56. Wu, S.& Lingfei, W. (2008). The impact of higher education on entrepreneurial intentions of university students in China. Journal of Small Business and Enterprise Development, 10(15), 752-774.
  57. Xu, M., & Li, J. (2009). A historical comparison of teacher education development in the world. Education Research, 6, 54-62.
  58. Xu, Z. (2023). PISA’s Impact on China’s education policy by analyzing the reports of the ministry of the Republic of China. Journal of Education, Humanities and Social Sciences, 8, 1804-1809.
  59. Zhang, X. (1993). The imperial examination system in China. Xinhua Publishing House.
  60. Zhu, J. & diğerleri (2024). Graduate education in China. L. Niancai, F. Zhuolin & W. Qi (Ed.) Education in China and the world içinde (s. 231-280). Shanghai Jiao Tong University Press.